Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara’nın himayelerinde Şam’da düzenlenen Nastex Fuarı duyuru konferansı, Ekonomi ve Sanayi Bakanı Dr. Muhammed Nidal El-Şaar ile Suriye-Türkiye Ekonomik Konseyi Başkanı iş insanı Hüsameddin El-Tatari’yi bir araya getiren genişletilmiş bir ekonomik oturuma sahne oldu. Oturuma seçkin bakanlar, Arap ve yabancı büyükelçiler ve diplomatlar, sanayiciler, yatırımcılar ve Suriye’deki tekstil sektörüyle ilgilenenler katıldı.
Oturum, 14 yıl süren savaşın ardından sektörün yaşadığı en belirgin zorlukların ortaya konduğu, çözümlerin ana hatlarının çizildiği ve Suriye tekstil endüstrisinin yeniden yükselişi için üzerine inşa edilebilecek büyük fırsatların tartışıldığı samimi bir alan oluşturdu.
Suriye’de Tekstil Sektörü Sıradan Bir Endüstri Değildir
Ekonomi Bakanı, Nastex 2026 lansman konferansının ekonomi oturumundaki konuşmasına, tekstilin Suriye’de sadece bir endüstri olmadığını, aksine “Suriyelilerin vicdanında kök salmış bir kimlik” ve ülkenin şöhretini dünyanın dört bir yanına taşıyan bir endüstri olduğunu vurgulayarak başladı.
Suriye rönesansını düşünmenin, ekonomik boyutlarından önce entelektüel, psikolojik ve sosyal boyutları nedeniyle başta tekstil olmak üzere ünlü olduğu sektörlerden başladığını belirtti.
Ekonomik olarak Bakan, ülkenin %60’ından fazlasının yıkıldığını, işsizlik oranının %65’i aştığını ve doğası gereği işgücünü, özellikle de kadınları en çok istihdam etme kapasitesine sahip sektörün tekstil sektörü olduğunu açıkladı.
Ayrıca bu endüstrideki meşhur “Suriye Becerisi”ne ve Suriyelilerin ülkeden ayrıldıktan sonra Türkiye ve Mısır’da tekstil fabrikaları kurmadaki başarılarına değinerek, sektörün yerel olarak canlandırılması için potansiyel imkanları doğruladı.
Bakan, Suriye’nin coğrafi konumunun önemine ve ülkeyi bir yeniden ihracat merkezine dönüştürme yeteneğine, ayrıca tekstil endüstrisinde dünyanın önde gelen güçlerinden biri olan Türkiye ile olası ekonomik entegrasyona dikkat çekti.
Sektörün Zorlukları ve Bunları Aşmanın Meyveleri
İş insanı Hüsameddin El-Tatari ise Suriye’deki tekstil sektörünün karşılaştığı en belirgin zorlukları gözden geçirdi ve öncesinde olumlu bakış açısının önemini vurgulayarak şunları söyledi: “Zorlukları aşmanın meyveleri büyüktür; bu, doğru organize edilirse Suriye’deki işgücünün üçte birini istihdam edebilecek ve gayri safi milli hasılanın üçte birini oluşturabilecek bir endüstridir.”
Bahsettiği zorluklar arasında şunlar vardı:
1. Eğitim ve Rehabilitasyon Dünya, katı uluslararası standartlara göre mal talep ediyor ve sektör uzun yıllardır gelişimden mahrum kaldı. Mesleki seviyeyi, eğitimi, kalite kontrolü ve teknik becerileri yükseltmek acil bir ihtiyaç haline geldi.
2. Ekipman ve Teknoloji Zayıfılığı Yaptırımlar, önceki bürokrasi ve eski yasaların tümü makinelerin güncellenmesini engelledi ve rekabet gücünde büyük bir boşluk yarattı. Nastex Fuarı’nın en son ekipmanları görmek için bir kapı olması açısından bunda önemli bir rol oynadığını belirtti.
İster tekstil sektöründeki en son yenilikleri keşfetmek isteyen bir ziyaretçi olun, ister yatırım fırsatları ve uzun vadeli ortaklıklar arayan bir katılımcı olun, Nastex 2026’ya katılmak için şimdi kaydolun.
3. Dünyayla Ticari İletişimin Kesilmesi Kamulaştırmadan bu yana uluslararası ticaret ağları geriledi. Geçmişte Suriyeliler İngiltere’ye Brokar ve Damasco ihraç ederken, bugün ihracat kanallarının yeniden açılması ve dışa açılma gerekmektedir.
Özel Sektörün İki Bölümünün Entegrasyonu İhtiyacı
El-Tatari, Suriye özel sektörünün iki kategoriye ayrıldığını açıkladı: Birinci Kısım: Türkiye, Mısır veya başka yerlere gidip yeni Know-how (bilgi birikimi) kazananları içeriyor; bunlar deneyimlerini Suriye’ye aktarmalıdır. İkinci Kısım: Zorlu koşullara rağmen çalışmaya devam edenlerdir; bunlar dışa açılmaya, gelişmeye, yeni ortaklıklara girmeye ve birinci kısmın deneyimlerinden yararlanmaya davetlidir. Devletin önceki engelleri kaldırmaya başladığını ve zamanın ortak bir rönesans için uygun olduğunu vurguladı.
Suriye Tekstil Sektörünü Canlandırmada Kadının Rolü
Bakan, kadınların rolü üzerinde uzunca durdu ve birbirini izleyen savaşların Suriye ailesini, kadının ekonomik olarak güçlendirilmesi yoluyla ele alınması gereken “içler acısı bir durumda” bıraktığını vurguladı. Tekstil sektörünün kadını en çok kapsayabilecek alan olduğunu belirtti ve bu zanaattaki doğal becerilerine güvenerek rollerinin önemini vurguladı: “Alemlerin Rabbi bu zanaatta kadınlara erkeklerden daha büyük bir yetenek bahşetmiştir. Onları sadece işçi değil, fabrika ve moda evi yöneticileri ve sahipleri olmaları için eğitmek ve güçlendirmek bizim görevimizdir.”
Teknoloji, Dijitalleşme ve Modern Makineleşme
Bakan El-Şaar, Nastex 2026 lansman konferansının ekonomi oturumunda, bakanlıkta endüstriyel dijitalleşme ile ilgili her şeyle ilgilenen “Dijital Ekonomi” adında yeni bir bölümün açıldığını duyurdu.
Küçük, orta ve mikro projeler için yeni bir kurumun kurulduğunu ve bunu tekstil endüstrisiyle ilişkilendirdiğini açıkladı. “Dijitalleşme + Küçük Projeler + Tekstil” birleşiminin istihdam ve üretimde gerçek mucizeler yaratacağını vurguladı.
Bakan ayrıca, özellikle ithalatı engelleyen engellerin ve yaptırımların kalkmasından sonra ekipmanların güncellenmesinin kaçınılmaz bir zorunluluk haline geldiğini vurguladı. Şuna işaret etti: “Modern makineleşme olmadan rekabet edemeyiz, bunu yıllardır kaybettik ve bugün kaçırılanları telafi etmek için altın bir fırsat.”
Yurt Dışındaki İş İnsanlarına Davet: Her Şeyden Önce İnisiyatif
El-Tatari, yurt dışındaki yatırımcıların mükemmel koşulları beklememeleri, aksine deneyimlerini ve sermayelerini transfer etme konusunda inisiyatif almaları gerektiğini vurguladı. Şöyle dedi: “Başarılı bir pilot proje sunmaya çalışıyoruz ve iş insanları başarılı bir örnek görür görmez onu takip edeceklerdir.” El-Tatari, teşviklerin sadece maddi değil, aynı zamanda ahlaki olduğunu da gördü. Ekonomik olarak, Türkiye’deki durum altın bir fırsat yaratıyor; daha önce Avrupa’da olduğu gibi artan işgücü maliyetleri nedeniyle tekstil endüstrisi orada gerilemeye başlarken, Suriye’de üretim maliyetleri çok daha düşük. Şöyle dedi: “Bu tarihi bir fırsat, 70 milyar dolarlık bir pazarın parçası bizim olabilir.”
Kamu ve Özel Sektör Arasındaki Ortaklık: Yeni Bir Model
Bakan gelecekteki ortaklık için net bir çerçeve çizdi: – Devlet altyapıyı sağlar. – Özel sektör sermaye, işletme ve üretim sağlar. – Getiriler iki role orantılı olarak bölünür.
Ayrıca devletin hükümet fabrikalarını değerlendirdiğini ve “özelleştirme değil” yatırıma açtığını, devlet tarafından işletilmesi fikrinin daha önce başarısız olduğunun kanıtlanmasının ardından birçoğunun işletilmesi için yatırımcılarla sözleşmeler imzalandığını açıkladı.
Sanayicilerin Tartışması: Koruma, Maliyetler ve Pazarlar
Sanayici Amer Rankoussi, geciken kararlar ve artan maliyetler göz önüne alındığında mevcut sanayilerin korunması hakkında bir soru sordu. Bakan açıkça cevap verdi: – Suriye bugün “embriyonik aşamada”, hala kaynak ve beceri eksikliğinden muzdarip. – Ancak şunları içeren yakın önlemlerin vaatleri var: İthalata “akıllı kısıtlamalar”. Gümrük vergilerinin yeniden gözden geçirilmesi. Kaçakçılıkla mücadele. Yerel sanayilerin planlı bir şekilde desteklenmesi.
Sanayicileri, tekstil endüstrisinin 9 aşamasının tamamına uygun dengeli bir gümrük sistemi kurmaya çağırdı. Hükümetin “sanayicilerin işbirliği olmadan hassas teknik uzmanlığa sahip olmadığını” vurguladı ve önerilerini ciddiye alma sözü vererek onları etkin bir şekilde katılmaya davet etti.
Pazarlar Korumadan Daha Önemlidir
El-Tatari, asıl sorunun vergiler veya koruma değil, pazarların yokluğu olduğu yorumunu yaptı. Türk ürünü, yüksek işgücü maliyetine rağmen geniş pazarlara sahip olduğu için daha yüksek fiyata satılıyor. Şöyle dedi: “Sorunun gölgesini değil kökünü aramalıyız, sadece iç korumaya değil, yeni pazarlar açmaya ihtiyacımız var.”
Eğitim ve Rehabilitasyon: Rakamlar ve Gerçekler
Bakan oturum sırasında Suriye’de tekstil sektöründeki eğitim ve rehabilitasyon gerçeği hakkında önemli rakamlar açıkladı: – 6 ay içinde yaklaşık 1000 kişi yoğun eğitim programlarından mezun oldu. – Teknik enstitüler her yıl tekstil ve kumaş kimyası alanında yüzlerce uzman mezun ediyor. – Halep ve Şam’daki eğitim merkezleri, hazır giyim, baskı ve dokuma alanlarında kadrolar hazırlamak için geliştiriliyor.
Altyapı Sadece Yollar ve Limanlar Değildir
Bakan, ekonomik altyapının şunları içerdiğini açıkladı: – Uluslararası ilişkiler – Ticaret anlaşmaları – Konferanslar – Dış ortaklıklar – İhracat kanalları oluşturma Şöyle dedi: “Nastex Fuarı’nın kendisi altyapının bir parçasıdır, çünkü dünyayı Şam’a getiriyor ve Suriye endüstrisini küresel pazarlara yeniden bağlıyor.”
ABD Gümrük Vergilerinin %41’den %10’a Düşürülmesi
Bakan, Suriye mallarına uygulanan gümrük vergileri konusunda Amerikan tarafıyla yapılan görüşmelerde önemli bir ilerleme kaydedildiğini açıkladı. %41 oranının siyasi bir ceza olmadığını, aksine ticaret dengesi açığına bağlı sayısal bir denklemin sonucu olduğunu açıkladı. Oranı %10’a düşürmek için görüşmeler sürüyor ve önümüzdeki dönemde bunu başarmak için yoğun diplomatik ve ticari çabalar sarf ediliyor.
Sanayiciler Nastex Fuarı’ndan Ne Bekliyor?
El-Tatari’ye göre fuar üç ana halkaya ışık tutmalı: – Suriye ürünü. – Modern teknolojiler ve makineler. – Yurt dışından katılımcılar ve alıcılar. Fuarın üreticiler, imalatçılar ve uluslararası şirketler arasında bir bağlantı noktası olacağını vurguladı.
Şam’daki Nastex 2026 Lansman Konferansı’nın Kapsamlı Raporunun Tamamını İnceleyin
Fuar Sonrası Bakanlığın Rolü
Bakan oturumu, fuar sonuçlarının gelecekteki hükümet çalışmaları için bir “yol haritası” olacağını vurgulayarak sonlandırdı ve şunlara işaret etti: – Sanayi şehirlerinin genişletilmesi. – Yatırım için yeni arazilerin sunulması. – Yeni sanayi şehirlerinin kurulması. – Eğitim programlarının güçlendirilmesi. – Düzenleyici ve yasal yapının geliştirilmesi. – Dost ülkelerle ortaklaşa projelerin başlatılması. Şunu vurguladı: “Bugün yaptığımız şey, yollar ve havaalanlarından daha önemli olabilecek düzenleyici ve ekonomik yapılar kurmaktır.”
Sonuç olarak, Nastex Fuarı duyuru konferansındaki ekonomik oturum; sorunu teşhis etmede ve yolu belirlemede samimi, derin ve açıktı. Savaş yıllarının bıraktığı büyük zorluklara rağmen, ortaya konan vizyonlar ve konuşmacıların gösterdiği irade, Suriye’deki tekstil endüstrisinin geri dönmek için gerçek bir fırsata sahip olduğunu kanıtlıyor. Belki de eğitim, teknoloji, ortaklıklar ve pazar genişletme yoluyla eskisini de aşacaktır ve işte burada Nastex’in Suriye ekonomisinin geleceğini dokumaya katkıda bulunmadaki gerçek rolü devreye giriyor.